Süredurum*

“ Devinim, devinimsizliklerin oluşturduğu bir dizi noktadan başka bir şey değil”
(Alberto Giacometti)

De Chirico’nun “Kırmızı Kule” isimli eseri, dar bir alanda keskin bir biçimde derinleşiveren, sınırlarını algılanamayacağı bir boşluğa sürüklüyor beni. Şaşırtıcı perspektifi tedirginlik yaratıyor. Sanatçı resminde sıradan bir görüntü oluşturuyor, bu sıradanlığıyla beni, gerçek hayatta görebileceklerimden daha da gerçek, gerçek ötesi bir dış mekanın içine sokuyor. Resimde Rönesanstan bu yana süre gelen ‘boşluk’ anlamını değişimine uğratıyor; Boşluk zaten var olan ve artakalan olmaktan çıkıyor. De Chirico boşluğu yaratıyor, yoktan varediyor.

Antik mimari biçimleri kullandığı bu ve diğer yapıtlarında, geçmişi, geceyi müjdeleyen ışığın yarattığı ‘an’ın yarattığı dinginlikte şimdiyi ve bütünsel olarak geleceği içine alıyor. Gelecekle ilgili bir önsezi sunuyor. Korkutucu bir ön sezi bu.

Görünen dünyanın ve onun ‘-mış gibi’ lerinin zenginleştiği serüvende, yirminci yüz yıla gelinceye kadar ilerleyen kuramsal bir olasılık olarak nesnelliği, şiire dönüştürüyor...De Chirico resimlerinde gerçekliğin saltık olmadığı, zamanda ve mekanda devinimsizleştiği süredurumları konu ediniyor, görünürün bilmecesini yaratıyor.


* Süredurum; , Giocometti, Pierre Schneider ile söyleyişisinde bir gün, dünyayı görüşünün, fotoğrafik bir görüş olduğunu fark ettiğini anlatarak, bunun onu, tüm devinimin devinimsizliklerin oluşturduğu bir dizi nokta ulaştırdığını belirtiyor. Bu noktaya da süredurum adını veriyor.

Yazan : TOTO